22-07-2026
Hoe organiseer je specialistische behandelvragen voor thuiswonende cliënten op een manier die ook in de toekomst toegankelijk en uitvoerbaar blijft? Die vraag stond centraal in een project van Archipel ZHE naar passende medisch-generalistische zorg. Binnen dit project verkenden verschillende organisaties hoe de kennis van behandelaren beter beschikbaar kan worden gemaakt voor cliënten die thuis wonen.
Een van de betrokken organisaties was Salem. De inzichten uit de gezamenlijke verkenning vormden voor Salem een aanleiding om verder na te denken over de toekomstige zorgvraag en de rol van de eigen behandeldienst. Volgens Joëlle van Gent, manager behandeldiensten bij Salem, sloot het project goed aan bij ontwikkelingen die binnen de organisatie al langer zichtbaar waren.
“Onze therapeuten werken al langere tijd in de wijk en zien van dichtbij hoe de zorgvraag verandert,” vertelt Van Gent. “Het project van Archipel hielp ons om die ontwikkelingen gezamenlijk te verkennen en te vertalen naar onze eigen praktijk.”
Na afronding van het project binnen Archipel ZHE organiseerde de behandeldienst van Salem een gezamenlijke werksessie. Medewerkers onderzochten wat de veranderende zorgvraag betekent voor de dienstverlening van Salem. De opbrengsten werden vervolgens meegenomen in het strategisch plan van de behandeldienst.
“We hebben samen gekeken naar de ontwikkelingen die op ons afkomen en naar de manier waarop wij daarop kunnen aansluiten,” aldus Van Gent. “Daaruit zijn vier strategische pijlers ontstaan die richting geven aan de verdere ontwikkeling van onze dienstverlening.”
De betrokkenheid van medewerkers was daarbij essentieel. Zij staan dagelijks dicht bij cliënten en mantelzorgers en merken vaak als eerste dat behoeften veranderen of dat bestaande werkwijzen niet meer voldoende aansluiten.
“De kennis zit voor een belangrijk deel bij de mensen die het werk iedere dag doen,” zegt Van Gent. “Hun ervaringen en signalen moeten daarom een duidelijke plaats krijgen in de keuzes die we als organisatie maken.”
Vernieuwing begint in de praktijk
De therapeuten van Salem zijn al geruime tijd actief in de wijk. Vanuit die ervaring nemen zij deel aan regionale samenwerkingen en innovatieprojecten, zowel binnen als buiten de organisatie. Nieuwe ideeën ontstaan volgens Van Gent vaak bij de professionals zelf.
“Zij signaleren wat er bij cliënten thuis gebeurt, zoeken contact met mogelijke samenwerkingspartners en denken na over andere manieren om zorg te organiseren,” vertelt ze. “Als organisatie moeten we ervoor zorgen dat zulke ideeën niet blijven liggen, maar de ruimte krijgen om zich verder te ontwikkelen.”
Een hulpmiddel dat Salem daarbij gebruikt, is het schema voor medisch-generalistische zorg. Dit schema ondersteunt professionals bij gesprekken over passende behandeling en begeleiding. Het helpt hen om gestructureerd te kijken naar wat een cliënt nodig heeft en welke disciplines daarbij betrokken moeten worden.
“Het schema helpt om het gesprek breder te voeren,” legt Van Gent uit. “Niet alleen vanuit één vakgebied, maar vanuit de totale situatie van de cliënt.”
Meer dan naar elkaar verwijzen
Een belangrijk kenmerk van de werkwijze binnen Salem is volgens Van Gent de nauwe samenwerking tussen de verschillende paramedische disciplines. Fysiotherapeuten, ergotherapeuten, logopedisten en diëtisten kennen elkaar goed en weten elkaar snel te vinden.
Die samenwerking gaat verder dan het doorverwijzen van een cliënt naar een collega. Wanneer de situatie daarom vraagt, bezoeken professionals een cliënt gezamenlijk. Daardoor kunnen zij de hulpvraag vanuit meerdere invalshoeken bekijken en direct afstemmen welke behandeling of ondersteuning het meest passend is.
“Het gaat er niet alleen om dat professionals weten wie welke expertise heeft,” aldus Van Gent. “De echte meerwaarde ontstaat wanneer zij die expertise samenbrengen rond de cliënt. Door gezamenlijk te kijken, krijg je vaak een completer beeld en kun je sneller tot een passende aanpak komen.”
Die manier van werken past bij een bredere cultuur binnen Salem, waarin vernieuwing regelmatig vanuit de praktijk ontstaat. Van Gent noemt als voorbeeld de ontwikkeling van een zorgprogramma binnen de psychologie. Een kleine groep psychologen werkte hier stap voor stap aan. Zij ontwikkelden een eerste aanpak, toetsten deze in de praktijk en verwerkten hun ervaringen in een volgende versie.
“Binnen ongeveer een half jaar lag er een eerste concept,” vertelt Van Gent. “Dat laat zien hoeveel kennis en ontwikkelkracht er beschikbaar komt wanneer professionals ruimte en vertrouwen krijgen om samen iets op te bouwen.”
Brede blik op cliënt, mantelzorger en omgeving
De meerwaarde van een brede, medisch-generalistische benadering wordt volgens Van Gent onder meer zichtbaar bij thuiswonende ouderen bij wie cognitieve, gedragsmatige of psychologische problemen toenemen.
In zulke situaties kan het waardevol zijn om in een vroeg stadium meerdere disciplines te betrekken, zoals een specialist ouderengeneeskunde, een psycholoog en verschillende paramedici. Gezamenlijk kunnen zij onderzoeken wat nodig is om iemand zo goed mogelijk thuis te laten functioneren.
Daarbij richt de aandacht zich niet uitsluitend op de cliënt.
“De situatie van de mantelzorger en de inrichting van de leefomgeving zijn minstens zo belangrijk,” benadrukt Van Gent. “Soms ligt de oplossing niet alleen in behandeling, maar ook in ondersteuning van de mantelzorger of in aanpassingen in huis.”
Door expertise tijdig in te zetten, kunnen problemen volgens haar mogelijk worden voorkomen of beperkt. Dat kan eraan bijdragen dat cliënten langer op een prettige en verantwoorde manier thuis kunnen blijven wonen.
Lokaal toegankelijk, regionaal verbonden
Binnen Salem werken specialisten ouderengeneeskunde, verpleegkundig specialisten, psychologen en paramedici nauw met elkaar samen. Daarnaast onderhoudt de organisatie contacten met huisartsen en andere zorgpartners in de regio.
Volgens Van Gent zijn zowel de interne als de regionale verbindingen noodzakelijk om passende zorg te kunnen bieden.
“Geen enkele discipline of organisatie kan alle vragen alleen beantwoorden,” zegt ze. “Juist door kennis te verbinden, kunnen we breder naar de hulpvraag kijken en samen bepalen wat nodig is.”
Tegelijkertijd vindt Salem het belangrijk dat zorg lokaal en laagdrempelig toegankelijk blijft. Inwoners van Ridderkerk kunnen bij Salem terecht om hun zorg- of behandelvraag te bespreken. Waar mogelijk wordt de benodigde behandeling dichtbij of op locatie aangeboden.
De Parkinsondagbehandeling is volgens Van Gent een goed voorbeeld van deze lokale, multidisciplinaire benadering. Verschillende professionals werken daarbij vanuit hun eigen expertise samen rond de behoeften van de cliënt.
Leren door vertrouwen en luisteren
Een belangrijke les uit de ontwikkelingen binnen de behandeldienst is volgens Van Gent dat organisaties moeten durven vertrouwen op de kennis en ervaring van hun professionals.
“Medewerkers die dagelijks met cliënten werken, weten vaak heel goed wat werkt, waar knelpunten ontstaan en waar kansen liggen,” vertelt ze. “Dat betekent niet dat alles vanzelf gaat. Er blijven scholing, tijd en capaciteit nodig. Maar het begint met professionals serieus betrekken en hun de ruimte geven om mee te denken.”
Daarbij is luisteren volgens haar minstens zo belangrijk als ruimte geven. Niet alleen luisteren om te reageren, maar werkelijk proberen te begrijpen wat medewerkers, cliënten en samenwerkingspartners signaleren.
“Echte aandacht voor ideeën en ervaringen vraagt tijd en oefening,” aldus Van Gent. “We zijn daarin nooit klaar. Door nieuwsgierig te blijven, vragen te stellen en verschillende perspectieven toe te laten, ontstaan vaak de initiatieven die in de praktijk het meeste verschil maken.”
Samen verder tijdens het Expertteam
De ontwikkelingen rond passende MGZ staan in september centraal tijdens het Expertteam Verpleegzorg van de Toekomst. Voor Salem ligt de belangrijkste waarde van die bijeenkomst in het verbinden van ervaringen, kennis en ideeën. Veel organisaties staan voor vergelijkbare uitdagingen. Door open met elkaar in gesprek te gaan, kunnen zij van elkaar leren en verkennen waar gezamenlijke oplossingen mogelijk zijn.
De oproep van Salem aan andere organisaties is helder: blijf investeren in medewerkers en professionals en betrek hen actief bij de ontwikkeling van nieuwe initiatieven en toekomstig beleid. De beste ideeën ontstaan vaak dicht bij de praktijk. Door soms voorbij bestaande schotten te kijken en expertise te bundelen, kunnen organisaties samen het verschil maken voor cliënten, nu en in de toekomst.
Heeft jouw organisatie al stappen gezet op het gebied van passende medisch-generalistische zorg? Deel je ervaringen tijdens het Expertteam in september. Zo leren we van elkaars aanpak en bouwen we samen verder aan toekomstbestendige zorg voor thuiswonende cliënten.
